• امروز : جمعه - ۱ تیر - ۱۴۰۳

آخرین خبرها

جوابیه روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان لالی به اخبار منتشر شده در پایگاه های خبری پیرامون نشت گاز و انفجار منزل مسکونی واقع در شهر تراز انفجار یک خانه بر اثر نشت گاز در شهر تراز لالی دو فوتی و یک مصدوم برجای گذاشت محله های محروم از خدمات شهرداری لالی / غفلت شهرداری و شورای شهر از رسیدگی به نقاط کمتر توسعه یافته شهر آئین تشییع و خاکسپاری شهید مدافع امنیت در ایذه ، باغملک و صیدون از طبیعت تا تاریخ در شهر زیبای ایذه رئیس آبفای لالی به عنوان سرپرست اداره آب و فاضلاب مسجدسلیمان معرفی شد / آبفای لالی در تکاپو برای مدیر جدید “عطّار نیشابوری” ؛ از زهد و شریعت تا عشق و طریقت برگزاری مسابقات شطرنج قهرمانی شهرستان لالی به روش سوئیسی + عکس قهرمانی تیم فوتسال فرمانداری لالی در مسابقات استانی فرمانداری های خوزستان + عکس نجات نوزاد سقوط‌کرده از ارتفاع مهار آتش‌سوزی ها در چندین نقطه از مراتع و جنگل‌های کوهستانی لالی + عکس در عزل و نصب ها دخالتی نداریم اما در مقابل کم کاری مسئولان سکوت نمی کنیم / برای منافع شهر سرمان برای هیچ کسی درد نمی کند بررسی مسیر پیش‌روی شش کاندیدای نهایی درانتخابات ریاست‌جمهوری ارتفاعات شهرستان لالی درمحاصره آتش/اعزام نیروهای استانی برای کنترل آتش درمنطقه هارکله و گریوه طولانی‌ترین پل معلق دو طرفه جهان بازگشایی شد آغاز برداشت هندوانه در شهرستان لالی/برداشت ۲۰۰۰ تن از ۳۵ هکتار زمین کشاورزی برای ریاست جمهوری کسی را انتخاب کنیم که کلید حل مشکلات کشور را در خارج نمی بیند با کسانی که مرتکب فساد در شهرستان شده اند به شدیدترین وجه برخورد می شود / حاشیه های غیر اخلاقی در شان مجلس نیست داستان کوتاه / بهترین کتاب آتش سوزی در مزارع کشاورزی لالی/یک دستگاه کمباین در آتش سوخت + فیلم و عکس عزاداری به سبک عشایر بختیاری برای رئیس جمهور شهید در روستای ایرانشهر لالی + فیلم موافقت مدیر کل منابع طبیعی استان برای مسیر شکافی مسیر باباروزبهان به احمد فداله مراسم گرامیداشت شهدای خدمت در لالی برگزار شد/یک خیابان اصلی به نام رئیس جمهور شهید نامگذاری می شود + تصاویر آیت‌الله رئیسی رئیس جمهور ایران در اثر سانحه هوایی به شهادت رسید/((رهبر انقلاب)) : رئیسی عزیز خستگی نمی‌شناخت معطلی خسارت بار کشاورزان و رانندگان در لالی برای تحویل محصولات کشاورزی/معضلی که هر سال تکرار می شود فلسفه ی مرگ و مرگ اندیشی در اندیشه ی خیام نیشابوری عملکرد علیرضا ورناصری در دوره چهار ساله در مجلس شورای اسلامی برای شهرستان لالی مجلس به جای وضع قوانین غیر ضرور مشکلات جوانان را حل کند یا جلوی فساد را بگیرد استقبال مردم از خادمان حرم رضوی در لالی/دیدارهای مختلف با دانش آموزان بیماران و خانواده شهدا + عکس مناظر شهری زیبا و پست مدرن در کره‌ شمالی رعد و برق ، مزارع کشاورزی در لالی را به آتش کشید/کنترل آتش سوزی توسط مردم آثار زیبای هنری نقاشی البرز نوبخت گام بزرگ بیمه البرز و هلدینگ صبا انرژی برای توسعه مسجدسلیمان ، لالی و اندیکا مراسم پاسداشت شهید راه سلامت دکتر عبدالحسین مرتضایی فر در لالی برگزار شد + عکس سیره ائمه و بزرگان تکریم بقاع متبرکه است/مطالبات واقعی زنان در جامعه مطرح نمی شود رقم های عجیب در بودجه‌ سالیانه/فربه کردن نهادهایی که نه خروجی کار آن ها مشخص است و نه عملکردشان تلف شدن ۳۰ راس گوسفند در پی بارش‌های سیل آسای اخیر در بخش حتی شهرستان لالی خانواده نوجوان مرگ مغزی در شهرستان لالی با اهدای اعضای حیاتی فرزند خود به ۳ نفر زندگی دوباره بخشیدند دشمنان ما وحشی تر از قبل شده اند زیرا تبلیغاتشان دیگر روی مردم ما اثرگذار نیست فصل کوچ است و دلم چای چاله می خواهد دشت شیمبار جلوه ای از بهشت در خوزستان فینالیست شدن نونهالان فولاد خوزستان با مربیگری فرشاد حاجی پور در مسابقات کشوری آغاز برداشت محصولات زراعی در لالی/ در بیش از ۱۷ هزار هکتار محصول زراعی برداشت خواهد شد + عکس بازاری وحشی‌تر از بازارمسکن نیست / دست‌های آلوده بانک‌ها در گرانی‌های نجومی مسکن شاهکار طراح ایرانی در نمایشگاه خودرو پکن دو کشته در حادثه واژگونی مینی‌بوس در باغملک مرحله اول کنکور سراسری برگزار شد / رقابت ۸۳۵ داوطلب در اولین گام کنکور ۱۴۰۳ اجرای طرح ملی زراعت چوب با مشارکت بنیاد برکت در لالی شورای شهر در این سه سال برای مردم چه کرده است؟هیچ / جاده پاشنه زاگرس تنها در حد حرف مانده است واقعیت علمی دربارۀ «مثلث برمودا» چیست؟

انگلیسی‌ها و شرکت نفت بختیاری‌ها

  • 07 خرداد 1402 - 10:28
انگلیسی‌ها و شرکت نفت بختیاری‌ها
نخستین شرکت استخراجی محدود نفت، عملیات استخراجی خود را به استخراج یک میل مربع از اراضی حوالی میدان نفتون انحصار داد. این محل که بعدا به مناسبت وجود یک آتشکده ویران در وسط آن، به «مسجد سلیمان» مشهور شد چراگاه ایل بختیاری و متعلق به عموم افراد ایل بود. عملیات شرکت مستلزم داشتن حق تصرف در آن ناحیه بود و سران بختیاری به آسانی به این کار حاضر نمی‌‌شدند.

جنبه حقوقی مساله از یک طرف و مسائل ناشی از مخالفت بختیاری‌‌ها از طرف دیگر انگلیسی‌‌ها را مجبور کرد که برای این منطقه فکری بکنند. نتیجه آن شد که دارسی شرکت دیگری به نام «شرکت نفت بختیاری» با سرمایه ۴۰۰ هزار لیره تاسیس کرد تا به استخراج بقیه معادن نفت خاک بختیاری بپردازد. زیرا ثابت شده بود که این منطقه دارای منابع نفت سرشار است. از مبلغ کل سرمایه شرکت نفت بختیاری ۱۲ هزار سهم مجانا به خوانین بختیاری به نمایندگی حاج علی‌قلی‌خان سردار اسعد، نجفقلی‌‌خان صمصام‌‌السلطنه، غلامحسین‌‌خان سردار محتشم و لطفعلی‌‌خان بختیار امیرمفخم واگذار شد و سه فقره قرارداد هم با آنها منعقد شد. این چهارتن متعهد شدند که هرسال عواید سهام را گرفته بین دیگران تقسیم کنند و مسائل مربوط به این سهام در قرارداد اول منظور و ضمنا مقرر شده بود که شرکت پس از خاتمه امتیاز، تاسیسات خود در مسجد سلیمان را مجانا به خوانین بختیاری واگذار کند.

قرارداد دوم راجع به خرید اراضی بود که شرکت زمین‌‌هایی را که لازم داشت از سران ایل یعنی ایلخانی و ایل‌‌بیگی که به اصطلاح در ایل سمت پیشوایی و ریاست رسمی داشتند خریداری می‌‌کرد و پول آن را به آن دو می‌‌پرداخت و آنها اگر زمین فروخته‌شده صاحب یا صاحبان معینی داشت طبق رسوم ایل، پول را به صاحب یا صاحبان زمین می‌‌دادند و اگر زمین صاحب معینی نداشت خود پول را تصرف می‌‌کردند.

قرارداد سوم مربوط به حفظ امنیت محل در قبال متجاوزان محلی بود. به موجب این قرارداد ایلخانی یکی از خان‌‌زاده‌‌ها را که معمولا سمت حکمرانی آن منطقه را هم داشت به شرکت معرفی می‌‌کرد و عده‌‌ای تفنگچی در اختیار او می‌‌گذاشت و اینها مامور حفظ منطقه از متجاوزان محلی بودند. شرکت حقوق تفنگچیان و سردسته آنها را می‌‌پرداخت و سالی ۳ هزار لیره هم به ایلخانی می‌‌داد و پس از بسط قدرت حکومت مرکزی در خوزستان هم هرچند این ترتیب حفاظت از میان رفت، اما این سه هزار لیره به ایلخانی بختیاری پرداخته می‌‌شد.

شرکت نفت بختیاری در ۱۹۲۴ میلادی منحل و ضمیمه نخستین شرکت استخراجی محدود شد و ۱۲ هزار سهم خاندان بختیاری هم مبدل به ۳۷۳۲۰ سهم از سهام آن شرکت شد. ولی ظاهرا بر سر منافع این سهام همواره بین شرکت و بختیاری‌‌ها اختلاف بود. شرکت مدعی بود که سران بختیاری در تقسیم صحیح آن پول بین دیگران کوتاهی می‌‌کنند و بختیاری‌‌ها می‌‌گفتند که شرکت صمیمانه به قرارداد خود عمل نمی‌‌کند.

در سال ۱۳۰۶ش جعفرقلی‌‌خان اسعد پسر حاج علی‌قلی‌خان سردار اسعد به لندن رفت و با گرو گذاردن سهام نفت بختیاری‌‌ها مبلغی در حدود ۱۶۰ هزار تومان از شرکت وام گرفت و در مقابل با شرکت قرارداد بست که خوانین بختیاری حق فروش سهام خود را به هیچ‌یک از افراد ملل به جز ملل انگلیسی‌نژاد نداشته باشند.

در سال ۱۳۱۲ قرارداد دارسی تجدید شد. انگلیسی‌‌ها در قرارداد جدید این نکته را قید کردند که پس از خاتمه امتیازنامه، کلیه تاسیسات پالایشگاه نفت جنوب را به دولت ایران واگذار کنند اما همین که قرارداد امضا شد، خوانین بختیاری نسبت به این ماده اعتراض کردند، زیرا به شرحی که گفته شد، شرکت نفت انگلیس و ایران از طریق شرکت نفت بختیاری با آنها قرارداد داشت که پس از خاتمه امتیاز، تاسیسات خود در مسجدسلیمان را مجانا به خوانین بختیاری واگذار کند. بالاخره بین شرکت و سران بختیاری این طور موافقت شد که آنها اعتراض خود به ایلخانی از بابت حفظ امنیت محلی را همچنان مرعی و محفوظ دارند.

در اوایل سال ۱۳۱۵ به داور دستور داده شد که کلیه سهام بختیاری‌‌ها را وزارت دارایی خریداری کند. خوانین بختیاری که اغلب در آن وقت در زندان بودند، به معیت افراد پلیس به محضر شماره ۲۵ شریف‌‌العلما رفتند و سهام خود را به جهانگیر نماینده دولت فروختند. هنگامی‌‌که خبر انتقال سهام مربوط به لندن رسید، شرکت سابق قراردادی را که با جعفرقلی‌‌خان اسعد منعقد کرده بود. به دولت ایران اطلاع داد و انتقال سهام را از نظر شرکت بی‌‌اثر دانست… اما بالاخره میان دولت و شرکت توافق حاصل شد و وزارت دارایی هر سهم یک لیره‌‌ای خوانین بختیاری را به ۱۰ لیره خریداری کرد و سهام را هم از گرو شرکت درآورد و مبلغ ریالی سهام مذکور پس از کسر ارقام زیر:

۱) طلب شرکت نفت بابت قرض جعفرقلی‌‌خان اسعد ۱۶۰هزار تومان

۲) مالیات دولت ایران بابت سود سهام ۶۰هزار تومان

۳) بابت خسارت قشون‌‌کشی سال ۱۳۰۱ دولت به خاک بختیاری تخمینا ۳۰۰ هزار تومان

بین ورثه سردار اسعد، صمصام‌‌السلطنه، سردار محتشم و امیرمفخم تقسیم کردند.

پس از وقایع شهریور ۲۰ همین که خوانین بختیاری آزاد شدند، به‌عنوان اینکه معامله سهام نفت از روی اکراه و اجبار بوده است، به آن اعتراض کردند و استشهادی به امضای وزرای دولت وقت و مامورانی که در آن معامله شرکت داشتند و شریف العلما سردفتر دفترخانه ۲۵ رسانیدند و با اسناد و مدارک دیگر ضمیمه کرده و به دادگستری عرض حال کردند.

منبع: حسین محبوبی‌اردکانی، تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۰.

  • منبع : دنیای اقتصاد

نظرات

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰