شعرنو و جریان سپید بختیاری در هیجارهای لال بهرام حاجی پور بنیان گذار و آغازگر نوگرایی
با مقدمه ای بر ادبیات بومی
نگارنده: حمزه رحیمی بابادی

بختیاری ها در حوزه های فرهنگی مانند شعر و داستان و تاریخ و … متاسفانه قلم قوی نداشته اند و این مایه ی تاسف است که قومی با این پیشینه ی فرهنگی و این ادبیات سینه به سینه و شفاهی بسیار نیرومند مورد تحقیق و بررسی قرار نگرفته است و خود ما هم نیز در این زمینه کم کار هستیم و اگر بخواهیم مفید واقع شویم و زبانمان بالنده شود باید که این حوزه های نامبرده را تقویت کنیم ، یعنی قلم برداریم ، تعصّبات را کنار گذاشته ، واقعیات را ببینیم .
در دنیای جدید خرده فرهنگ ها و خرده زبان ها به جهت این که کارکرد ساقطی دارند و این که ظرف اندیشه و علم و صنعت و رسانه نیستند بالطبع در خطرند، خطری که بیشتر هنرمندان این خرده فرهنگ احساس می کنند، بدین معنا که یک هنرمند آشکارا می بیند حتی فرزندانش با این زبان مادری بیگانه اند . پس احساس درد می کند ، احساس وظیفه می کند ، احساس رسالت می کند که تلاشی هرچند مقطعی ولی ماندگار را بتواند سامان دهد و دیگر، زبانی که تا حالا شاید ظرفیت چندانی برای پرداختن به ادب مکتوب در خود احساس نمی کرد ، خود را در اختیار هنرمندان گذاشته تا به نحو مطلوب از آن بهره گیری شود. شاعران بختیاری در این برهه نباید تنها واژگان را برای سرودن ببینند . یک زبان ، یک فرهنگ است ، یک زبان، هزاره هاست ، یک زبان پُر از راهکارها ، دردها و فراز و فرودها ست و در کُل یک جهان بینی را با خود دارد ، اگر صاحبان زبان به نحو مطلوب از آن استفاده کنند؛ شاید این که در این دوره ما می بینیم شاعرانمان به دنبال بازجُست خودشان هستند ، به خاطر همین احساس خطرهاست که گفته شد و همین قوت و ضعف هایی که یک زبان ممکن است بالقوه و بالفعل داشته باشد. زبانی که شاعر برای سرودن از آن کمک می گیرد باید توان اندیشه را داشته باشد ، توان زایش را داشته باشد ، توان کشاندن خودش در زمان را داشته باشد. اگر زبان در شرایط مختلف زمانی نتواند خود را عبور دهد محکوم به فناست این جاست که رسالت شاعران خطیر تر می شود ، کار شاعر اندیشه سازی است ، پردازش زبان است ، زایش زبانی است ، نوخواهی است ، به جلو حرکت کردن است ، ساختن زبان است.
شاعران باید احساس تعهد و وظیفه کنند ، باید دنبال هویت زبانی و فرهنگی باشند ، بالطبع شاعران بختیاری هم این رسالت مهم را فراموش نمی کنند و در غنای زبانی و فرهنگشان خواهند کوشید و من امیدوارم که تلاش این بزرگان باعث شود زبان توسعه پیدا کند . تا زبان پویا نباشد ، فرهنگ ، جهان بینی ، اندیشه و هویت هم رشد و گسترش پیدا نمی کند .
چون برخی از گزاره های واژگانی ، فکری ، فرهنگی و اصطلاحی بختیاری را ساده و صمیمی و شیرین وارد زبان فارسی کرده اند.
با این مقدمه، به واکاوی شخصیت ادبی و هنری بهرام حاجی پور می پردازیم که با خودانگیختگی و جسارت ادبی، مسیر دیگری برای ادبیات و شعر بومی بختیاری گشود.
بهرام حاجی پور متولد ۱۳۴۹شهرستان لالی فعالیتهای فرهنگی،ادبی و هنری خودرا از دوره متوسطه آغازنمود و باورود به دانشگاه سطح دیگری از ادب وهنر را تجربه کرد
مجموعه شعر هیجارهای لال و پی ریزی تالیفات شعری بعدی(گلال شوگار، کلور) محصول همین دوره است
مجموعه شعر «چینوت» آخرین اثر وی بوده که اکنون مراحل چاپ و انتشار را می‌گذراند
«هیجارهای لال» نام اولین مجموعه شعر سپید بختیاری است.
شاخص بودن اثر بدان جهت است که پیش از نشر این مجموعه بودند و هستند آثاری که ساز و کاری اینچنینی داشته اند ولیکن هیچ کدام ازاین آثار، نتوانستند جانداری و دوام و قوام و شخصیت هنری هیجارهای لال را داشته باشند؛ چرا که تنها ساختار و شکست مصراع ها و جایگاه قوافی به معنای نو پردازی و آزادسرایی نیست.
کار درست و دقیق،در وادی شعر،سپیدسرایی و آزادپردازی است که لزوما با حذف وزن نیست بلکه شعر موزون هم در قالب نو و نیمایی آن می تواند ظرفیت سپید داشته باشد.
سپیدسرایی و جریان شعر سپید در شعر معیار معاصر پیش از این با شاملو شناخته می شود و وی پرچمدار این گونه ی ادبی است.
شعر و نویسندگی جنوب با کشف نفت و ظهور صنعت در ایران پدیدآمد و در کل کشور توسعه یافت. شاعران نامبردار این زمان و مکان هوشنگ چالنگی، سیروس رادمنش، حیاتقلی فرخ منش،
هرمز علی پور، یارمحمداسدپور، سیدعلی صالحی و…
بودند که در مسیر نیما و نوگرایی از سپید و موج ناب تا گفتار، جایگاه شاخصی در شعر معیار معاصر فارسی دارند.
شعر نو بختیاری و جریان سپید نیز ادامه ی همین مسیر روشن است که بهرام حاجی پور با اشراف به شرایط فکری، فرهنگی و اجتماعی بومزیست بختیاری و آشنایی جامع با گوشه ها و زوایا و حواشی پربار زبان بختیاری به غنای بافتاری و ساختاری شعر خود می پردازد؛ رسالتی که شعر سپید از شاعر می خواهد. شعری که همه ی ظرفیت هایش از کوه و کوچ و کوچه گرفته تا برد و بلوط و کلور و هیجار و آفتاب سرچشمه می گیرد.
تراش دادن ظرفیت های بومی و قالب دادن اصطلاحی و فکری، هنر بهرام حاجی پور است که در شعر سپید بختیاری او متبلور است.
هیجارهای لال، چه آنجا که موزون و چه مبتنی بر آهنگ کلام و موسیقی درونی، در قالب سپید سروده شده اند و آنگونه که گفته شد شعر سپید در نفس خویش همین گونه است.
گونه ی بختیاری این جریان شعری که در سروده های بهرام حاجی پور به اوج خود می رسند آبشخور بومی و بختیاری نیز دارند. شاعر با آگاهی از این نکته ی مهم فرهنگی، بیشتر به اعتلای شعری و هنری خویش تشخص داده است.شعر و بیت سنتی و کهن بختیاری که رایج مردمانش بوده و در بیشترینه شاعر مشخصی ندارند از بلال و کوه و کوچ و کار و زندگی و زرده و کبک و …جان می گیرند از وزن خاصی پیروی نمی کنند و تنها با آهنگ کلام و پردازش موسیقایی بومی، التذاذ فردی و گروهی تولید می شود .