عیسی امیدوار، از پیشگامان جهانگردی معاصر در ایران به علت بیماری و کهولت سن در بیمارستان بستری شد. خبر بیماری و بستری شدن عیسی امیدوار، دیروز در خبرگزاریها منتشر و اعلام شد که انوشیروان محسنی بندپی (معاون گردشگری وزارت میراثفرهنگی) و مدیران مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد، به عیادت عیسی امیدوار رفتهاند.
از برادران امیدوار چه میدانیم؟
عیسی و عبدالله امیدوار، اولین جهانگردان ایرانی در ۱۰۰ سال اخیر هستند. این دو برادر که اصالتشان به روستایی در طالقان بازمیگردد، در خیابان نظامی تهران ساکن بودند و اولین سفر ماجراجویانه خود را سال ۱۳۳۳ و با ۹۰ دلار و با دو دستگاه موتورسیکلت و با شعار «همه متفاوت، همه خویشاوند» آغاز کردند.
در آن سال عیسی ۲۵ ساله و عبدالله ۲۳ ساله بود و اولین سفر دو برادر جهانگرد، ۷ سال طول کشید و در این مدت از افغانستان به پاکستان و هند و تبت و آسیای جنوب شرقی و استرالیا رفتند و سپس، از اقیانوس آرام گذشتند و آلاسکا و امریکای شمالی و امریکای جنوبی را هم زیر پا گذاشتند و با گذر از اقیانوس اطلس، به اروپا رسیدند. سفر دوم برادران امیدوار، سال ۱۳۴۰ و با یک دستگاه اتومبیل سیتروئن آغاز شد که هزینه خرید این خودرو و این دور از سفر را هم با انجام مصاحبه با رسانههای خارجی و نوشتن مقالات پژوهشی و فروش این مقالات به شرکت خودروسازی سیتروئن تامین کرده بودند. مقصد این دو از سفر، آفریقا بود و سفر از مرز جنوبی ایران با کویت و گذر از عربستان آغاز شد و سه سال طول کشید.
برادران امیدوار که در سفرهای خود به دور دنیا، هدایا و یادگاریهای فراوانی از مردم و ملیتهای مختلف دریافت کرده بودند، مجموع رهاورد جهانگردی خود را در موزهای که هماکنون در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد واقع شده برای مردم ایران به یادگار گذاشتند. موزه برادران امیدوار، اولین موزه انسانشناسی در ایران است که روز ۵ مهر ۱۳۸۲ در هفته جهانگردی در کاخموزه سعدآباد افتتاح شد.
اشیای مختلف از دست سازهای مردمان آفریقا، آسیا، امریکا و استرالیا، عکسها، فیلمها و اسلایدهای سفرها، مجموعهای متنوع از موسیقی مردمی و بومی کشورهای برزیل، آنگولا، سیلان، زنگبار، استرالیا، افغانستان، پاناما، اندونزی، مالزی، آفریقای جنوبی، تاهیتی و همچنین مجموعه منحصر به فرد دستنوشتهها و امضاهای شخصیتهای سرشناس سیاسی و فرهنگی جهان، همگی در موزه برادران امیدوار برای ملت ایران به یادگار مانده است. (سهشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ به دنبال حملات هوایی امریکا و اسراییل به حریم مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد، موزه برادران امیدوار (کالسکه خانه) ازجمله موزههایی بود که دچار شکست سازهای جدی و خسارات فراوان شد.)
برادران امیدوار سال ۱۳۴۳ در بازگشت به ایران، کتابی از سفرهای خود نوشتند که اولین چاپ کتاب در سال ۱۳۴۳ و با تیراژ ۱۰ هزار نسخه و با نام «سفرهای برادران امیدوار» منتشر شد و آخرین تجدید چاپ این کتاب مربوط به سال ۱۳۹۷ است که با تیراژ ۱۱۰۰ نسخه منتشر شد.
عیسی امیدوار، سالها قبل در مصاحبهای در توضیح انگیزهای که این دو برادر را در آن سالهای پر تلاطم دهه ۳۰ واداشت که به تماشای جهان بروند، گفته بود: «اگر ریسک نکنی، به عشق واقعی خودت دست پیدا نمیکنی. گاهی در زندگی باید ریسک کرد، ریسک کردن ریشههای حیات و پایداری انسان را تقویت میکند. اگر آدم بخواهد همیشه بترسد به هیچ چیز دست پیدا نمیکند. هیچ کس برای این سفر به ما پیشنهادی نکرد، هیچ کس هم به ما پول نداد که این کار را انجام بدهیم، اصلا کسی خبر نداشت؛ اما بعد از آنکه کارمان را شروع کردیم با مسوولان کشوری آن زمان و حتی محمدرضاشاه پهلوی هم ملاقات کردیم.
ما سفر خود را به وسیله دو موتوسیکلت آغاز کردیم. موتوسیکلت را انتخاب کردیم تا بتوانیم به کورهراهها دست پیدا کنیم، چون اگر اتومبیل داشتیم، امکان این کار برای ما وجود نداشت و نمیتوانستیم به خیلی از جاها، مثل شرق آسیا یا امریکای جنوبی که رودخانههای عظیمی در آن وجود دارد، برویم. خیلی از جزایر را هم دیدیم که اگر با اتومبیل رفته بودیم، امکان دیدن آنها کم میشد، چون کشتیها، اتومبیلها را خیلی سخت قبول میکردند؛ اما موتوسیکلت کوچکتر بود و ما آن را با کشتی حمل میکردیم. هیچ وقت هم برای حمل آن پولی نمیدادیم. کار ما طوری بود که مردم جهان با ما بسیار خوب تا میکردند. هدف ما از این سفر، این بود که روی اقوام ابتدایی مطالعه کنیم، مثلا شش یا هفت ماه به قطب شمال سفر و با اسکیموها زندگی کردیم، نوع زندگی و منطقه زندگی آنها را هم بررسی کردیم. ما به عقبافتادهترین قبایل سفر و با آنها زندگی کردیم که تا آن روز، هیچ انسان سفیدپوستی را ندیده بودند، مثل جیواروها که به شکارچیان کله انسان معروفند.
چند ماه به امریکای جنوبی که وسعت آن چند برابر ایران است، سفر کردیم. در این منطقه که جنگلهای درهم پیچیدهای دارد قبایل مختلفی زندگی میکردند، صدها قبیله در شکلهای مختلف در این منطقه ساکن بودند. الان تقریبا همه این قبایل از بین رفتهاند، تکنولوژی به همه جا نفوذ کرده است. الان شما نمیتوانید هیچ چیز از دنیای سابق و آثار قبایلی که ما با آنها زندگی کردیم، ببینید.»
عبدالله امیدوار که برادر کوچکتر بود، پس از بازگشت به ایران و نیمههای دهه ۱۳۴۰ به کشور شیلی رفت و به فیلمسازی و تهیهکنندگی برای سینمای شیلی مشغول شد و تا پایان عمر هم در همین کشور زندگی میکرد. عبدالله امیدوار که اولین مسافر آسیایی قطب شمال و قطب جنوب است، ۲۳ تیر ۱۴۰۱ و در سن ۸۹ سالگی درگذشت.
بعد از فوت عبدالله امیدوار، مرکز فرهنگی «لاموندا» در شیلی که عبدالله امیدوار یکی از پایهگذاران و همکاران آن بود، با صدور بیانیهای، یاد این انسان فرهیخته را گرامی داشت و نوشت: «عبدالله امیدوار (۲۰۲۲ – ۱۹۳۲) تهیهکننده و فیلمسازی بود که به بیش از ۱۰۰ کشور جهان سفر کرد و بیش از ۱۲۰ فیلم مستند ساخت. او در ۸۹ سالگی درگذشت و ما امروز با نمادی از سینمای شیلی خداحافظی میکنیم.»
