• امروز : پنج شنبه - ۶ اردیبهشت - ۱۴۰۳

آخرین خبرها

قدیمی ترین سالن آمفی تئاتر کشور محل برگزاری نمایشگاه تجهیزات قدیمی سینما شد بادام سامان،محصولی که شهرت جهانی دارد مواظب کدخداهای چینی باشیم به بهانه روز سعدی / مگسی کجا تواند … بیش از ۲۶.۶ میلیون نفر از جاذبه‌های گردشگری استان خوزستان بازدیدکردند/دزفول،شوشتر واندیکا پربازدید ترین شهرها در نوروز ۱۴۰۳ شدند پیام مهمی که ایران مخابره کرد! آقای وزیر کشور برای رهبری هزینه نتراشید دشت لاله‌های واژگون کوهرنگ شناورشدن واژ‌ه‌های زبان و رابطۀ آن با دموکراسی و استبداد پایان مسابقات فوتبال جام دهیاری های شهرستان لالی با قهرمانی تیم فوتبال تراز + عکس از کارکنان آزمایشگاه بیمارستان امید لالی تقدیر شد اگر خطایی از اسرائیل سر بزند عملیات بعدی ما بزرگتر خواهد بود/به خط و زبان فارسی باید بیشتر توجه کنیم از پیشکسوتان کوهنوردی و فاتح قلل هیمالیا تجلیل شد / انتصاب رئیس هیئت پزشکی ورزشی شهرستان لالی + عکس نجات جان مادر باردار در منطقه عشایری کهناب لالی ایلراه منار ، گذرگاهی پر از خاطرات عشایر بختیاری نگرانی از صلح شکننده ۲ طایفه در خوزستان ؛ اختلافی که هنوز قربانی میگیرد بارندگی‌های اخیر جان دوباره ای به تالابهای خوزستان بخشید/آبگیری ۸۸ درصدی تالاب شیمبار «هوش مصنوعی» چیست و چطور کار می‌کند؟ وعده ایلان ماسک؛سکونت انسان روی مریخ چرا قطب جنوب یک بیابان خطرناک است؟ حمایت مردم شهرستان لالی از عملیات نظامی سپاه پاسداران در حمله به اسرائیل + عکس غواص و غریق نجات مسجدسلیمانی درگذشت امدادرسانی و اسکان اضطراری ۱۸ خانواده گرفتار در طوفان در مناطق عشایری لالی تیراندازی در مراسمات نه تنها سودی ندارد بلکه بی احترامی به جامعه است/تا زمانی از یک نماینده حمایت می کنیم که برای مردم کار کند گرامیداشت روز هنر اسلامی در شهرستان لالی برگزار شد نماز باشکوه عید سعید فطر همزمان با سراسر کشور در شهرستان لالی اقامه شد + عکس محفل انس با قرآن دانش آموزان مسجدسلیمانی در مصلی نماز جمعه بیش از ۱۹ میلیون بازدید از جاذبه‌های گردشگری در خوزستان ثبت شد یارمحمداسدپور،شاعرشهری که دوستش دارم بازهم قتل طایفه‌ای در رامهرمز / صلحی که پایدار نبود! برگزاری راهپیمایی روز قدس درلالی/حمایت ازمردم مظلوم غزه در برابرجنایت های رژیم کودک کش اسرائیل + تصاویر حمله افراد ناشناس موجب جراحت کارشناس اورژانس و خسارت به آمبولانس در لالی شد دولت با تروریست های اقتصادی داخلی که باعث گران سازی شده اند برخورد کند/دستگاه ها به وظایف خود بهتر عمل کنند روستای تاریخی و زیبای بنه وار در مرز لالی و اندیکا قصه‌ گویِ شیرین‌ سخن عبدالحسین زرّین‌کوب ، مورّخ اندیشه‌ و ادب فروغ فرخزادشاعربی‌قراری‌های انسان امروز اقدام جالب اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لالی با اجرای طرح خوزستان پاکیزه توزیع کالاهای اساسی ویژه ایام ماه مبارک رمضان و تعطیلات عید نوروز در شهرستان لالی افزایش کشته‌ها در تصادف‌های نوروزی خوزستان/ باید درباره راه و خودرو مطالبه ملی داشته باشیم شعر / سه ترون تنها اینجا نان را با خاک میخورند! در نظام اسلامی مسئولان باید در دسترس مردم باشند / کسی که تخلف می کند باید سریعا و در بین مردم مجازات شود آداب گرامیداشت سیزدهم فروردین (روز انس با طبیعت) ازدحام مسافران نوروزی در تخت جمشید تصادف مسیر دو راهی لالی به مسجدسلیمان هفت مصدوم بر جا گذاشت شهروندان عزیز از رهاسازی ماهی های قرمز خود در رودخانه‌های شهرستان خودداری کنند همه چیز درباره اعجوبه عرفان در قرن چهاردهم ۵ قانون اصلی فیلسوفان «کلبی» شناسایی حیات بیگانه توسط دانشمندان ناسا

مناطق تاریخی بختیاری

کول فرح ایذه ، روایت تاریخ در سنگ نگاره ها

  • 07 فروردین 1403 - 17:50
کول فرح ایذه ، روایت تاریخ در سنگ نگاره ها
سنگ نگاره کول فرح یکی از آثار تاریخی استان خوزستان است که در منطقه‌ای به نام تنگه کول فرح در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه قرار دارد. سنگ نگاره کول فرح شامل ۶ نقش برجسته است که به دوران عیلامیان (ایلام کهن) تعلق دارد. کول فرح از دو واژه «کول» به معنای دره و «فَرَح» به معنی شادی و خوشحالی تشکیل شده است.

سنگ‌نگاره‌های کول فرح از آثار تاریخی و تمدنی ایران زمان عیلامیان هستند و از جمله جاهای دیدنی ایذه به شمار می‌آیند. این منطقه تاریخی دارای۶ نقش برجسته با موضوعات متنوع است که بازدید از آن‌ها می‌تواند گوشه‌ای از تاریخ باستانی ایران را به گردشگران بنمایاند. آنچه در این کتیبه‌ها مشترک است وجود مراسم‌های مذهبی است که نشان از نیایشگاه بودن کول فرح دارد. این منطقه تاریخی علاوه بر سنگ‌نگاره‌، کتیبه‌هایی به خط عیلامی باستان دارد که اسنادی برای تحقیق و تکمیل تاریخ دوره عیلام محسوب می‌شوند. منطقه کول فرح با نام نیایشگاه نارسینا هم شناخته می‌شود.

کول فره

کول فرح تنگه‌ای در ۷ کیلومتری شمال شرق ایذه است که ۶ نقش برجسته عیلامی را به نام سنگ نگاره‌ها یا نقوش برجسته کول فرح در دل خود جای داده است. محوطه اطراف این سنگ نگاره‌ها نشانه‌هایی از بقایای محل زندگی تمدن‌های پیشین در گذشته‌های دور در میان کوه‌ها را نشان داده و به تصویر می‌کشند. در محل این سنگ نگاره‌ها آثاری مانند گورها، کانال‌های آب و بقایای ساختمان و نقاط دیده‌بانی وجود دارد. سنگ‌نگاره‌های کول فرح در تاریخ ۱۵دی ماه ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۱۳۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیدند. این سنگ‌نگاره‌ها مربوط به دوره عیلامیان است که برخی تا دوره ساسانیان هم تداوم یافته‌اند.

کول فرح یا کول فره در انتهای دشت ایذه قرار دارد، کول به معنی دره و فره به معنی شادی است. دره کول فرح دره‌ای دلباز و روح‌افزا است و در سمت راست آن، در کنار یک رشته‌کوه، دو قطعه سنگ بزرگ و نامنظم دیده می‌شود که بر بدنه آن‌ها، نقوش ظریف و زیبایی از صورت انسان و شمایل جانوران در حالت‌های نیایش و احترام دیده شده است. از سنگ‌نوشته‌های برجای مانده از تنگه کول فرح، می‌توان پی برد که این محل عبادتگاه نارسینا یکی از خدایان تمدن عیلام بوده است. در تنگه کول فرح ۶ سنگ‌نگاره وجود دارد که به ترتیب به شرح موضوع هریک می‌پردازیم.

۱. مراسم قربانی

موضوع سنگ نگاره اول، مراسم قربانی توسط شاه هانی عیلامی است

موضوع اولین نقش برجسته از تنگه کول فرح، مراسم قربانی است. این سنگ‌نگاره در ارتفاع ۶ متری از دامنه کوه قرار دارد. پهنای صفحه آن در حدود ۱ متر و ۷۰ سانتی‌متر است. در این نقش برجسته، شاه هانی یکی از حاکمان مستقل آیاپیر که هم‌زمان با شوتروک ناهونته دومین پادشاه عیلام در سال ۲۷۰۰ پ.م بود در حال قربانی کردن، نشان داده شده است. در این تصویرها شاه کلاه گردی بر سر دارد و دو نفر او را همراهی می‌کنند که یکی از آن‌ها شوترورو وزیر شاه است. جلوی نقش شاه، سه نوازنده با دو ساز چنگ و یک دف در حرکت هستند. در زیر نقش برجسته نوازندگان تصویر یک شکارچی و یک بز کوهی قرار دارد. در زیر کنده‌کاری شکارچی، سه کاهن ایستاده‌اند و دو گاو نر و یک بز کوهی را هدایت می‌کنند. سه قوچ قربانی بدون سر در محل است که قربانی شده‌اند. کتیبه‌ای ۲۴ سطری در این سنگ‌نگاره موجود است که با خط عیلامی نگارش شده و از افراد حاضر در سنگ‌نگاره، نام برده است.

نقش برجسته کول فره

۲. مراسم قربانی دوم

نقش برجسته دوم هم صحنه مراسم قربانی را به نمایش می‌گذارد. در این نقش برجسته فردی در میانه صحنه وجود دارد که دستان خود را به حالت نیایش جلوی صورت خود گرفته است. لباس او بر خلاف معمول عیلامی‌ها تا زانوی او است. در جلوی صورت این شخص، صحنه قربانی حجاری شده و گاوی نر بر زمین زده شده است و چند قربانی دیگر روی زمین نیز دیده می‌شود. در سمت چپ نقش برجسته، ۴ مرد با احترام شخص وسط صحنه را مشایعت می‌کنند.

نقش برجسته کول فرح

۳. حمل مجسمه خدای عیلامی

در این نقش برجسته مجسمه یکی از خدایان عیلام بر دوش ۴ مرد عیلامی حمل می‌شود و افرادی در پشت سر، مشایعت می‌کنند

سومین نقش برجسته در کول فرح روی یک تخته سنگ بزرگ چهارگوش حجاری شده است. ارتفاع این سنگ در حدود ۲ متر و ۸۰ سانتی‌متر است. در این سنگ‌نگاره مجسمه یکی از خدایان عیلام بر دوش ۴ مرد عیلامی حمل می‌شود و افراد زیادی آن را دنبال می‌کنند. در این نقش برجسته، خدای مورد نظر، روی تختی ایستاده و دستان خود را به کمر زده و لباسی بلند بر تن دارد. در پشت مجسمه ۶۷ نفر در ۴ صف قرار دارند که ۲ نفر اول که از افراد مهم‌تر هستند از قد بلندتری برخوردارند. در قسمت غرب نقش برجسته، ۴ صف دیگر وجود دارد که مردان بسیاری دنبال آن هستند. در قسمت شرق نقش برجسته، ۳۶ غزال و سه گاو بزرگ به سمت راست در حرکت هستند. ۷ مرد کوچک دیگر نیز در سنگ‌نگاره دیده می‌شوند که عریان هستند که به احتمال زیاد، اسیر جنگی بوده‌اند. در گوشه دیگر نیز ۹ نفر دیگر قرار دارند که به سوی شاه می‌روند.

۴. هدیه دادن شاه عیلامی

قدیمی ترین نقش برجسته کول فرح است در آن شاه در حال هدیه دادن است

این نقش برجسته را می‌توان یکی از زیباترین نقش برجسته‌های موجود در کول فرح دانست. این سنگ‌نگاره زیبا از اصالت خاصی برخوردار است و از لحاظ قدمت هم بسیار باسابقه است. به علت قدمت بسیار این نقش برجسته، آن را مادر نقوش درگاه‌های کاخ صد ستون و پلکان آپادانا دانسته‌اند. در بالای این نقش برجسته، شاه با ردای بلند بر تخت نشسته و جلوی او یک میز که هدایا روی آن است قرار دارد. پشت سر او سه نفر ایستاده‌اند. پایین تصویر افرادی در چهار ردیف دیده می‌شوند که یک دست خود را به جلو دراز کرده و دست دیگر را برابر صورت خود به نشانه احترام گرفته است. در طرفین این نقش، افرادی در حال اهدای هدیه هستند.

نقش برجسته کول فرح

۵. اجرای مراسم مذهبی

پنجمین سنگ‌نگاره کول فرح یک فرد عیلامی را در حال اجرای مراسم مذهبی نشان می‌دهد. این نقش از نظر طرز قرار گرفتن دست‌ها و فاصله پاها همانند نقش شماره ۲ کول فرح است. جلوی فرد عیلامی یک آتشدان قرار گرفته است. در مقابل این فرد یک حیوان قربانی شده به شکل وارونه حجاری شده است. در این تصاویر شخص کاهن دیده نمی‌شود، چون در اثر گذشت زمان نقش او از بین رفته است.

۶. حمل مجسمه خدای عیلامی 

آخرین نقش برجسته از تنگه کول فرح مربوط به حمل مجسمه خدایان است و شباهت بسیاری به سنگ نگاره شماره ۳ در همین مکان دارد. در این سنگ نگاره، ۴ نفر مجسمه یکی از خدایان را به دوش دارند. این ۴ نفر کلاه بر سر دارند و در حال بلند کردن یک مجسمه هستند. درواقع کول فرح نیایشگاهی طبیعی است که در شمال شرق ایذه واقع شده و از روزگار پیشین مکانی مذهبی برای ستایشگران بوده است. این سنگ‌نگاره‌ها روش‌های برگزاری مراسم‌های آیینی را نمایش می‌دهند. آنچه در این نیایشگاه جالب به نظر می‌رسد، این است که همه‌ی مردان حاضر در نیایشگاه پا برهنه نیایش را انجام می‌دهند.

سنگ‌نوشته‌های کول فرح در اثر بی‌مهری بازدیدکنندگان و عوامل طبیعی مثل رویش گلسنگ‌ها دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند. علاوه براین، حفاظ‌های بدون استاندارد در محل‌های سنگ‌نگاره‌ها و سوراخ‌های بزرگی که در سنگ‌نگاره‌ها ایجاد شده، از عوامل دیگری است که سبب بی‌مهری و بی‌توجهی به این آثار ارزشمند تاریخی شده است. ایذه و سنگ‌نگاره‌های آن یکی از مکان‌های تاریخی دیدنی و پرطرفدار هستند که علاقه‌مندان به آثار تاریخی و باستانی ایران هرگز از این مکان و بازدید از آثار زیبای آن سیر نمی‌شوند. اگر به تاریخ باستانی ایران علاقه دارید، حتما سری به این سنگ‌نگاره‌ها بزنید تا عظمت تاریخ و تمدن ایران در آن دوران را از نزدیک مشاهده کنید، زیرا قرار گرفتن در این مکان، رویایی تاریخی است که می‌توانید تجربه کنید و از این طریق چند ساعتی را در حال و هوای تمدن باستانی عهد عیلام سیر کنید.

  • نویسنده : زهرا آذرنیوش
  • منبع : کجارو

نظرات

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰