بی بی مریم بختیاری سال ۱۲۵۳ در منطقه بختیاری متولد شد.  او دختر حسنیقلی خان ایلخانی از رجال دوره قاجار و از سران ایل بختیاری بود.  پدرش زمانی که بی بی مریم نه سال بیشتر نداشت به دستور مستقیم ظل السلطان پسر ناصرالدین شاه کشته شد. برادران او علی‌ قلی‌ خان سردار اسعد، معروف به سردار اسعد بختیاری و نجف‌قُلی‌خان بختیاری مشهور به صَمصام‌السلطنه هر دو از سران ایل بختیاری بودند.

بی بی مریم در دوران کودکی، نوجوانی و جوانی شرایط دشواری را سپری کرد. او به خوبی مهارت های رزمی همچون تیراندازی و سوارکاری را آموخته بود و در مسیر آزادی خواهی بارها از آن بهره جسته بود. بی بی مریم بختیاری از معدود زنانی است که در عصر خود آن هم زمانی که جنگ جهانی اول در جریان بود به عنوان یکی از مطالبه گران حقوق زنان شناخته می شد. بی بی مریم به عنوان یک زن در مشروطه حضور فعال داشت و تنها زنی است که لقب سردار به او داده شده و به سردار مریم معروف است.

بی‌بی مریم به عنوان یکی از زنان تحصیلکرده زمان مشروطه در حمایت از آزادی‌خواهان به تهران لشکرکشی کرد. قبل از فتح تهران٬ همراه سواران خود مخفیانه وارد پایتخت شد و شبانه بر سقف خانه‌ای رو به روی مجلس بهارستان سنگربندی کرد تا بعد از ورود سردار اسعد بختیاری با قزاق‌ها بجنگند. بعد از این ماجرا  بود که به بی‌بی‌مریم، لقب سردار دادند. سردار بی بی مریم بختیاری، یکی از مشوقین اصلی برادرش یعنی سردار اسعد بختیاری جهت فتح تهران محسوب می‌شد. وی طی نامه‌ها و تلگراف‌های مختلف بین سران ایل و سخنرانی‌های مهیج و گیرا، افراد ایل را جهت مبارزه با استبداد صغیر (استبداد محمدعلی شاهی) آماده می‌کرد و به عنوان یکی از شخصیت‌های ضداستعماری و استبدادی عصر قاجار مطرح بوده است.

خانه سردار مریم جای خوبی برای پنهان شدن بسیاری از آزادی خواهان عصر مشروطه بود. نقل شده زمانی که روس ها در جنگ جهانی اول اصفهان را فتح کرده بودند فن کاردف؛ کاردار سفارت آلمان سه ماه و نیم در خانه بی بی مریم پناه گرفته بود تا اینکه پس از مسجل شدن شکست بختیاری ها به کرمانشاه رفت و از آنجا راهی برلن شد.

سردار مریم در یکی از یادداشت های خود نوشته است: در ایران زن های بدبخت یا باید بزک بکنند، شبانه روز در فکر لباس و پودر و سرخاب باشند یا خیاطی و ریسمان تابیدن، کار بزرگ آن ها همین است. افسوس که وجود چندین [ میلیون ] زن در خاک ایران از عدم علم برای هیچ کس اهمیتی ندارد، کاری که به آن ها می دهند، ترشی، خیار، بادمجان انداختن می‌باشد.

بی بی مریم بختیاری ملقب به سردار مریم در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، سه سال پس از اعدام  علی‌مردان خان در شهر اصفهان در گذشت. مزار او در تخت فولاد یکی از قبرستان های قدیمی شهر در کنار بسیاری از مشاهیر کشور قرار دارد.