• امروز : پنج شنبه - ۳۰ بهمن - ۱۴۰۴

آخرین خبرها

افتتاح درمانگاه مهر شفا در لالی کشت پاییزه در ۱۵۷۲۸ هکتار از اراضی کشاورزی لالی خاطره جالب جلال آل‌احمد از فروغ فرخزاد ۲ نفر در تصادف زنجیره‌ای در لالی جان باختند چرا تکنولوژی دیگر ارزان نمی‌شود؟ شاهنامه، ضرورت زمانۀ ما فرماندار جدید شهرستان مسجدسلیمان معارفه شد قهرمانی استقلال جنوب لالی در لیگ فوتبال زیر ۱۷ سال شهرستان لالی + عکس توله یا پنیرک، غذای زمستانی و محبوب در خوزستان جشن بهمنگان و ارتباط آن با ایزدِ بهمن آثار زیبای سیاه قلم هنرمندان شهر لالی رئیس جدید هلال احمر لالی بالاخره معارفه شد پایان عملیات جست‌وجو و نجات فرد مفقودشده در منطقه کوهستانی آب‌شور برکه لالی پایان مهلت ثبت نام داوطلبان شوراهای شهر/۴۷نفر برای انتخابات شورای اسلامی شهر لالی داوطلب شدند گرینلند؛ جزیره‌ای که ترامپ به آن چشم طمع دارد بمباران آرامگاه هوگو چاوز توسط ارتش آمریکا هدف دولت خشکاندن ریشه‌های فساد است / اعتراضات مردم را به حق می‌دانیم هیچ اغماضی در برخورد با هنجارشکنان نخواهیم داشت / خط قرمز در دستگاه قضایی امنیت عمومی مردم است دولت تلاش بیشتری برای معیشت مردم انجام دهد/نظارت ضعیف بر بازار موجب اعتراض ها شده است تلاش بی وقفه راهداران شهرستان لالی برای بازگشایی و پاکسازی محورهای مواصلاتی بازدید مشترک ستاد تنظیم بازار از مراکز عرضه کالاهای اساسی در شهرستان لالی + تصاویر بازدید معاون طرح و برنامه اداره کل صنعت،معدن و تجارت خوزستان از ناحیه صنعتی لالی بارش برف کم‌سابقه در ارتفاعات شهرستان لالی/سفیدپوش شدن چندین روستا دربخش حتی اجرای طرح مطالعه و امکان‌سنجی برای رونق اقتصادی و گردشگری در لالی با حضور مدیر کل میراث فرهنگی خوزستان چرامردم چوب سیاست‌های ارزی دولت را بخورند/وضع مردم با گرانی ارز به سخت‌ترین روز‌ها می‌رسد مشاهده همای سعادت در منطقه حفاظت‌شده قیصری کوهرنگ سقراط وکنفوسیوس؛ اندیشه‌های شرق و غرب فرونشست‌های خیابانی در لالی این‌بار به خیابان آبان رسید/شهروندان در بیم تخریب منازل خود هستند + فیلم از مدیرکل جهادکشاورزی و آب و برق خوزستان گلایه مندیم/چرا نمی توانیم از آب دریاچه برای کشاورزی برداشت کنیم افتتاحیه مسابقات لیگ زیر ۱۷ سال فوتبال در شهرستان لالی برگزار شد + تصاویر بازداشت عوامل درگیری مسلحانه در شهرستان لالی انتصاب دادستان جدید در شهرستان لالی/امید بخون جانشین رضا جمالپور شاه منصوری شد تغییر مدیریتی در اداره ثبت احوال لالی/سجاد جهانبخشی سرپرست جدید ثبت احوال شد تشکیل هیأت اجرایی انتخابات شورای اسلامی شهر لالی با انتخاب معتمدین + تصاویر جسد فرد مفقود شده در سیلاب مسجدسلیمان پیدا شد بی تدبیر مدیران نباید به زیان و ضرر مردم ختم شود / جوانان شهر باید در اولویت های اول استخدامی ها باشند اجرای عملیات تسطیح و بهسازی راه‌های آسیب دیده روستاهای بخش حتی شهرستان لالی بهروز اسدی به عنوان سرپرست جدید اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی لالی معرفی شد امدادرسانی به آسیب دیدگان بارندگی در شهرستان لالی درخشش کشتی‌گیران هیئت کشتی شهرستان لالی در رقابت‌های استانی بازدید میدانی مسئولان از مناطق آسیب‌دیده سیلاب در لالی / اقدام فوری برای حمایت از سیل‌زدگان + تصاویر بازدید معاون برنامه‌ریزی وتوسعه منابع سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور از دبستان شادی شهرستان لالی بازگشت ارتباطات مخابراتی شاه‌آباد لالی / تداوم عملیات اجرایی شبکه فیبر نوری مخابرات در شهرستان لالی برترین‌های جشنواره وزنه‌برداری نونهالان خوزستان مشخص شدند/کسب مقام نهم برای تیم نونهالان شهرستان لالی نجات جان ۲ نفر در سیلاب روستایی در بتوند ۷۰ کیلومتر از مسیرهای عشایری در شهرستان لالی نیاز به اصلاح و بازگشایی دارند امروز کشور ما در اوج قدرت است/گرانی های بازار به خاطر بی تدبیری مدیران است برگزاری نشست ستاد مدیریت بحران استان به ریاست استاندار خوزستان در لالی دستور استاندار برای نجات جاده مرگ اهواز مسجدسلیمان استاندار خوزستان در جمع مردم شهرستان لالی : تکمیل جاده مواصلاتی لالی به الیگودرز با جدیت پیگیری خواهد شد

انگلیسی‌ها و شرکت نفت بختیاری‌ها

  • 07 خرداد 1402 - 10:28
انگلیسی‌ها و شرکت نفت بختیاری‌ها
نخستین شرکت استخراجی محدود نفت، عملیات استخراجی خود را به استخراج یک میل مربع از اراضی حوالی میدان نفتون انحصار داد. این محل که بعدا به مناسبت وجود یک آتشکده ویران در وسط آن، به «مسجد سلیمان» مشهور شد چراگاه ایل بختیاری و متعلق به عموم افراد ایل بود. عملیات شرکت مستلزم داشتن حق تصرف در آن ناحیه بود و سران بختیاری به آسانی به این کار حاضر نمی‌‌شدند.

جنبه حقوقی مساله از یک طرف و مسائل ناشی از مخالفت بختیاری‌‌ها از طرف دیگر انگلیسی‌‌ها را مجبور کرد که برای این منطقه فکری بکنند. نتیجه آن شد که دارسی شرکت دیگری به نام «شرکت نفت بختیاری» با سرمایه ۴۰۰ هزار لیره تاسیس کرد تا به استخراج بقیه معادن نفت خاک بختیاری بپردازد. زیرا ثابت شده بود که این منطقه دارای منابع نفت سرشار است. از مبلغ کل سرمایه شرکت نفت بختیاری ۱۲ هزار سهم مجانا به خوانین بختیاری به نمایندگی حاج علی‌قلی‌خان سردار اسعد، نجفقلی‌‌خان صمصام‌‌السلطنه، غلامحسین‌‌خان سردار محتشم و لطفعلی‌‌خان بختیار امیرمفخم واگذار شد و سه فقره قرارداد هم با آنها منعقد شد. این چهارتن متعهد شدند که هرسال عواید سهام را گرفته بین دیگران تقسیم کنند و مسائل مربوط به این سهام در قرارداد اول منظور و ضمنا مقرر شده بود که شرکت پس از خاتمه امتیاز، تاسیسات خود در مسجد سلیمان را مجانا به خوانین بختیاری واگذار کند.

قرارداد دوم راجع به خرید اراضی بود که شرکت زمین‌‌هایی را که لازم داشت از سران ایل یعنی ایلخانی و ایل‌‌بیگی که به اصطلاح در ایل سمت پیشوایی و ریاست رسمی داشتند خریداری می‌‌کرد و پول آن را به آن دو می‌‌پرداخت و آنها اگر زمین فروخته‌شده صاحب یا صاحبان معینی داشت طبق رسوم ایل، پول را به صاحب یا صاحبان زمین می‌‌دادند و اگر زمین صاحب معینی نداشت خود پول را تصرف می‌‌کردند.

قرارداد سوم مربوط به حفظ امنیت محل در قبال متجاوزان محلی بود. به موجب این قرارداد ایلخانی یکی از خان‌‌زاده‌‌ها را که معمولا سمت حکمرانی آن منطقه را هم داشت به شرکت معرفی می‌‌کرد و عده‌‌ای تفنگچی در اختیار او می‌‌گذاشت و اینها مامور حفظ منطقه از متجاوزان محلی بودند. شرکت حقوق تفنگچیان و سردسته آنها را می‌‌پرداخت و سالی ۳ هزار لیره هم به ایلخانی می‌‌داد و پس از بسط قدرت حکومت مرکزی در خوزستان هم هرچند این ترتیب حفاظت از میان رفت، اما این سه هزار لیره به ایلخانی بختیاری پرداخته می‌‌شد.

شرکت نفت بختیاری در ۱۹۲۴ میلادی منحل و ضمیمه نخستین شرکت استخراجی محدود شد و ۱۲ هزار سهم خاندان بختیاری هم مبدل به ۳۷۳۲۰ سهم از سهام آن شرکت شد. ولی ظاهرا بر سر منافع این سهام همواره بین شرکت و بختیاری‌‌ها اختلاف بود. شرکت مدعی بود که سران بختیاری در تقسیم صحیح آن پول بین دیگران کوتاهی می‌‌کنند و بختیاری‌‌ها می‌‌گفتند که شرکت صمیمانه به قرارداد خود عمل نمی‌‌کند.

در سال ۱۳۰۶ش جعفرقلی‌‌خان اسعد پسر حاج علی‌قلی‌خان سردار اسعد به لندن رفت و با گرو گذاردن سهام نفت بختیاری‌‌ها مبلغی در حدود ۱۶۰ هزار تومان از شرکت وام گرفت و در مقابل با شرکت قرارداد بست که خوانین بختیاری حق فروش سهام خود را به هیچ‌یک از افراد ملل به جز ملل انگلیسی‌نژاد نداشته باشند.

در سال ۱۳۱۲ قرارداد دارسی تجدید شد. انگلیسی‌‌ها در قرارداد جدید این نکته را قید کردند که پس از خاتمه امتیازنامه، کلیه تاسیسات پالایشگاه نفت جنوب را به دولت ایران واگذار کنند اما همین که قرارداد امضا شد، خوانین بختیاری نسبت به این ماده اعتراض کردند، زیرا به شرحی که گفته شد، شرکت نفت انگلیس و ایران از طریق شرکت نفت بختیاری با آنها قرارداد داشت که پس از خاتمه امتیاز، تاسیسات خود در مسجدسلیمان را مجانا به خوانین بختیاری واگذار کند. بالاخره بین شرکت و سران بختیاری این طور موافقت شد که آنها اعتراض خود به ایلخانی از بابت حفظ امنیت محلی را همچنان مرعی و محفوظ دارند.

در اوایل سال ۱۳۱۵ به داور دستور داده شد که کلیه سهام بختیاری‌‌ها را وزارت دارایی خریداری کند. خوانین بختیاری که اغلب در آن وقت در زندان بودند، به معیت افراد پلیس به محضر شماره ۲۵ شریف‌‌العلما رفتند و سهام خود را به جهانگیر نماینده دولت فروختند. هنگامی‌‌که خبر انتقال سهام مربوط به لندن رسید، شرکت سابق قراردادی را که با جعفرقلی‌‌خان اسعد منعقد کرده بود. به دولت ایران اطلاع داد و انتقال سهام را از نظر شرکت بی‌‌اثر دانست… اما بالاخره میان دولت و شرکت توافق حاصل شد و وزارت دارایی هر سهم یک لیره‌‌ای خوانین بختیاری را به ۱۰ لیره خریداری کرد و سهام را هم از گرو شرکت درآورد و مبلغ ریالی سهام مذکور پس از کسر ارقام زیر:

۱) طلب شرکت نفت بابت قرض جعفرقلی‌‌خان اسعد ۱۶۰هزار تومان

۲) مالیات دولت ایران بابت سود سهام ۶۰هزار تومان

۳) بابت خسارت قشون‌‌کشی سال ۱۳۰۱ دولت به خاک بختیاری تخمینا ۳۰۰ هزار تومان

بین ورثه سردار اسعد، صمصام‌‌السلطنه، سردار محتشم و امیرمفخم تقسیم کردند.

پس از وقایع شهریور ۲۰ همین که خوانین بختیاری آزاد شدند، به‌عنوان اینکه معامله سهام نفت از روی اکراه و اجبار بوده است، به آن اعتراض کردند و استشهادی به امضای وزرای دولت وقت و مامورانی که در آن معامله شرکت داشتند و شریف العلما سردفتر دفترخانه ۲۵ رسانیدند و با اسناد و مدارک دیگر ضمیمه کرده و به دادگستری عرض حال کردند.

منبع: حسین محبوبی‌اردکانی، تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۰.

لینک کوتاه : https://lalinews.ir/?p=11667
  • منبع : دنیای اقتصاد

نظرات

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰